اختلال یادگیری خاص، نقص در مهارت های تحصیلی عمومی محسوب می شود که در زمینه های روخوانی، ریاضی و بیان کتبی مشخص می شود و مشکل قابل توجهی در زمینه پیشرفت تحصیلی، عملکرد شغلی و یا فعالیت های روزمره زندگی فرد ایجاد می کند. هدف پژوهش حاضر اثربخشی ترکیب توانبخشی شناختی و نورو فید بک بروی اختلال یادگیری خاص (ریاضی، خواندن و املا) بروی کودکان دبستانی منطقه 5 بود. روش این پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. 30 نفر در دو گروه با استفاده از آزمون تشخیص اختلال یادگیری به عنوان گروه آزمایش(15 نفر برای ترکیب بازتوانی شناختی و نوروفیدبک) و کنترل(15 نفر) انتخاب شد. سپس برای گروه آزمایش مداخلات ارایه خواهد شد و گروه کنترل از آموزش های معمول مدرسه استفاده کرد. از هر دو گروه آزمایش و کنترل، پیش آزمون و پس آزمون گرفته شد و بعد از گذشت دو ماه آزمون پیگیری بر روی هر دو گروه آزمایش انجام گرفت. آزمون تشخیص اختلال یادگیری (مک کارنی، 2007)بود. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از تحلیل کواریانس چندمتغیره با کاربرد نرم افزار spss22 استفاده شده است. نتایج به دست آمده از پژوهش نشان داد که پس از مداخله، گروه درمان در متغیر های یادگیری خاص خواندن و نوشتن و ریاضی با بهبود مواجه شدند، تفاوت گروه ازمایش و کنترل نیز در مرحله پیگیری ادامه داشت. برنامه های مختلفی جهت پرورش تواناییهای شناختی گسترش یافته است که از امید بخشترین این برنامه ها، توان بخشی شناختی و نورفیدبک برای کودکان است.

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مداخلات بازتوانی شناختی ترکیبی(کامپیوتری و دستی)بر ارتقاء سرعت پردازش اطلاعات و بهبود متغیرهای وضعیت روانی(MMSE) زنان مبتلا به ام اس بود. این پژوهش با طرح پیش آزمون-پس آزمون با پیگیری دو ماهه اجرا شد. 24 زن مبتلا به ام اس با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در 2 گروه 12 نفره جایگزین شدند و گروه آزمایش، تحت آموزش توان بخشی شناختی قرار گرفته و گروه گواه نیز مداخله ای دریافت نکرد. کلیه شرکت کنندگان جلسه اول و آخر توسط آزمونهای سنجش وضعیت روانی(MMSE) و آزمون توالی شنیداری(PASAT) ارزیابی شدند. پژوهش در مدت 21 جلسه و در شهر اراک اجرا و داده ها با مدل تحلیل واریانس چند متغیره با اندازه گیری مکرر توسط نرم افزار SPSS-24 تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که اثر اصلی عامل زمان(پیش آزمون، پس آزمون، پیگیری) بر نمره توجه انتخابی معنادار است. نتیجه گرفته می شود بازتوانی شناختی دستی بر بهبود توجه انتخابی بیماران زن مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس اثربخش است. توصیه می شود از این مداخلات جهت بهبود سرعت پردازش اطلاعات و وضعیت روانی زنان مبتلا به ام اس استفاده گردد.

مقدمه: برنامه های کامپیوتری توانمندسازی مغزی با اجرای منظم، فشرده و مستمر تمرینات شناختی، سبب بهبود کارکردهای شناختی همچون توجه در اختلال بیش فعالی-نقص توجه می گردد. هدف این پژوهش شناسایی برنامه های کامپیوتری موثر در بهبود توجه در کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال بیش فعالی و نقص توجه می باشد. روش: این مطالعه به صورت مروری-توصیفی در سال 2018 و از طریق مرور کتابخانه ای و جستجوی کلیدواژه های «اختلال بیش فعالی و نقص توجه»، «برنامه های بازتوانی شناختی کامیپوتری»، «بازی درمانی»، در بانک های اطلاعاتی PubMed، , Scopus Google Scholar انجام گرفته است. نتایج حاصل از بررسی متون از طریق مصاحبه نیمه ساختارمند بررسی و براساس حیطه های توجه در کودکان و نوجوانان مبتلا به بیش فعالی و نقص توجه، طبقه بندی شدند. نتایج: براساس مطالعات، برنامه های شناختی کامپیوتری همچون Caption Log، Pay Attention، Cogmed Working Memory، Memory GYM، Attention GYM، Brainware Safari، 8 Sciences ’, ACTIVATET، Lumosity، My Happy Neuron، Smart Driver، و بسته ای توانبخشی همچون "مغزینه توجه و تمرکز" در ارتقاء انواع توجه (متمرکز، تقسیم شده، متناوب، مستمر و انتخابی) کودکان بیش فعال چهار سال به بالا، موثر بودند. نتیجه گیری: باتوجه به تاثیر قابل ملاحظه برنامه های بازتوانی شناختی کامپیوتری در توانمندسازی مهارت های شناختی همچون توجه، استفاده از آن ها به عنوان درمان مکمل در ارتقاء کیفیت زندگی کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال بیش فعالی-نقص توجه، امیدوارکننده است. اما، ارزیابی این گونه برنامه ها با نمونه های بزرگ تر، انتقال ارزیابی از اثرات آموزشی به زندگی روزانه و بهبود کیفیت آن ها از طریق ارایه مولفه های بیشتری از این گونه برنامه ها پیشنهاد می شود.

سابقه و هدف: تست رنگ - کلمه استروپ ابزاری سریع و رایج به منظور ارزیابی حوزه عصبی شناختی توجه انتخابی است. هدف این مطالعه، بررسی کاربرد تست شناختی استروپ در ارزیابی توجه انتخابی بود.مواد و روش ها: این مطالعه مقطعی در مدت 6 ماه از تاریخ 1/3/89 تا 1/8/89 بر روی 84 فرد سالم (42 مرد و 42 زن) انجام شد. کلیه شرکت کنندگان پس از رضایت، معاینه و تایید سلامت، و آموزش، تست کامپیوتری استروپ را انجام دادند.یافته ها: در این مطالعه ارتباط معنی داری بین متغیرهای سن، جنس و تحصیلات با متغیرهای تست (p<0.05) دیده شد.نتیجه گیری: تست رنگ - کلمه استروپ می تواند جهت ارزیابی حوزه شناختی توجه انتخابی مورد استفاده قرار گیرد.

مقدمه و اهداف نقص شناختی خفیف یکی از نیم رخ های شناختی سالمندی است که باتوجه به اینکه کدام یک از کارکردهای شناختی را درگیر می کند به دو نوع اصلی نقص شناختی خفیف نوع فراموشکار و نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار دسته بندی می شود. هدف پژوهش حاضر طراحی برنامه بازتوانی شناختی مبتنی بر مدل فرایند توجه و بررسی اثربخشی آن بر توجه و کارکردهای اجرایی سالمندان مبتلا به نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار بوده است.مواد و روش ها طرح این پژوهش از نوع آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری است. پس از طراحی برنامه بازتوانی شناختی مبتنی بر نرم افزار، 30 نفر از افراد باالای 60 سال که توسط غربالگری با آزمون مقیاس ارزیابی شناختی واحد روانپزشکی عصبی و تشخیص روان پزشک مبتلابه نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار تشخیص داده شدند و ملاک های ورود را داشتند به تصادف در یکی از گروه های آزمایش و کنترل با ظرفیت 15 نفر جای گذاری شدند. برای انجام مداخله بازتوانی یک سامانه نرم افزاری برگرفته از آموزش فرایند توجه سولبرگ و متیر طراحی شد و روایی و پایایی آن در جامعه سالمند ایرانی تأیید شد. پس از انجام پیش آزمون، گروه آزمایش تحت مداخله 13 جلسه ای بازتوانی با نرم افزار قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند. پس از پایان جلسات و 3 ماه پس از آن مجدداً از هر دو گروه آزمون گرفته شد و نتایج با آزمون های آماری تحلیل کووریانس و من ویتنی یو در نرم افزار SPSS نسخه 26 مقایسه شدند. یافته ها بین میانگین خطا در نمرات توجه انتخابی همخوان و ناهمخوان، کارکرد اجرایی، زمان و خطا در توجه متناوب در فرم A آزمون ردیابی رنگ و زمان توجه متناوب در فرم B همین آزمون و همچنین نمرات زمان و خطا در توجه تقسیم شده، بین دو گروه در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>P)، اما بین میانگین زمان توجه انتخابی، زمان و خطا در توجه پایدار و خطا در توجه متناوب فرم B آزمون ردیابی رنگ تفاوت معناداری بین نمرات پس آزمون دو گروه مشاهده نشد (05/0>P) و مداخله به بهبود معناداری در این بخش ها منجر نشد. همچنین نتایج تا 3 ماه بعد پایدار بودند.نتیجه گیری این یافته ها تأییدی بر اثربخشی مداخلات بازتوانی شناختی می باشد. برنامه بازتوانی شناختی طراحی شده در این پژوهش می تواند باعث بهبود معنادار در توجه و کارکردهای اجرایی بیماران مبتلابه نقص شناختی خفیف نوع غیرفراموشکار شود و می تواند به عنوان یک گزینه برای مداخله توسط بالینگران استفاده شود.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی بازتوانی شناختی بر کارآمدی خواندن دانش آموزان نارساخوان بود. طرح این مطالعه نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون-پی گیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمام دانش آموزان پسر پایه سوم ابتدایی شهر کرمانشاه در سال تحصیلی 96-1395 بود. تعداد 30 دانش آموز نارساخوان به صورت هدفمند انتخاب و در گروه آزمایش و کنترل به صورت تصادفی جایگزین شدند. جهت جمع آوری داده ها از آزمون تشخیصی هوش وکسلر کودکان و آزمون اختلال خواندن استفاده شد. گروه آزمایش در 12 جلسه 45 دقیقه ای، بازتوانی شناختی را دریافت کردند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته مورد بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد بازتوانی شناختی، بر دقت و درک خواندن دانش آموزان نارساخوان اثربخش است ولی این شیوه مداخله بر افزایش سرعت خواندن اثربخش نبوده است. بر اساس نتایج این مطالعه، افراد نارساخوان در کارکردهای شناختی ضعیف هستند و استفاده از بازتوانی شناختی می تواند موجب بهبود فعالیت این کارکردهای ضعیف شود و در نهایت موجب خواندن کارآمد این دانش آموزان شود.

اهداف: نقایص شناختی به عنوان یکی از ویژگی های اصلی اسکیزوفرنی شناخته شده که مستقیما با نتایج عملکردی و اجتماعی این اختلال ارتباط دارد. هدف درمان توا ن بخشی شناختی بهبود نقایص و نتایج مرتبط با آن است. هدف این مطالعه، بررسی اثربخشی درمان توا ن بخشی شناختی بر توجه و حافظه فعال در دو گروه از بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، بیماران با نقص شناختی کم و نقص شناختی متوسط بود. مواد و روش ها: تعداد 30 بیمار بستری با تشخیص بیماری اسکیزوفرنی انتخاب شدند و براساس مصاحبه بالینی و نمره کسب شده در آزمون ارزیابی شناختی مونترآل به دو گروه با نقص شناختی کم و نقص شناختی متوسط تقسیم شدند. سپس پیش و پس از درمان با استفاده از آزمون کلاسیک استروپ (سنجش توجه انتخابی و انعطاف پذیری شناختی)، آزمون عملکرد مداوم (سنجش توجه پایدار) و ان بک (حافظه کاری) ارزیابی شد. هر دو گروه درمان توا ن بخشی شناختی با روش شولبرگ و ماتیر (2001) را دریافت کردند. این برنامه بازتوانی در درمان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بر توانایی های شناختی حافظه و عناصر آن، توجه و ابعاد توجه و عملکرد اجرایی تمرکز دارد. برنامه توا ن بخشی فوق برای اجرای فردی یا گروهی تدارک دیده شده است و هدف آن ترمیم نقایص و مهارت های شناختی از طریق تمرین و آموزش است. تعداد جلسات این برنامه، 16 جلسه است که دستورالعمل هر جلسه کاملا مشخص و معین است. هر یک از جلسات به طور میانگین بین 30 تا 45 دقیقه زمان می برند. یافته ها: یافته ها نشان می دهد بازتوانی شناختی در هر دو گروه در سطح پس آزمون به طور معناداری (P≤,0/05) باعث بهبود عملکرد شناختی در حیطه های توجه پایدار و حافظه کاری شده است. در مقایسه عملکرد بین دو گروه تنها در زمینه توجه پایدار تفاوت معنادار (P≤,0/05) مشاهده شد. نتیجه گیری: براساس یافته ها می توان گفت درمان توا ن بخشی شناختی عملکرد بیماران را در توجه انتخابی، توجه مداوم و حافظه فعال بهبود می بخشد. علاوه بر این، از نظر میزان اثربخشی توا ن بخشی شناختی بین دو گروه با نقایص شناختی کم و متوسط یافته ها بیانگر پیشرفت بیشتر گروه با نقایص شناختی شدیدتر در حیطه عملکرد شناختی توجه پایدار هستند و از نظر میزان پیشرفت در عملکرد توجه انتخابی و حافظه کاری تفاوتی مشاهده نشد.

زمینه و هدف: امروزه اختلال های اضطرابی در بین کودکان بسیار شایع است و باعث کاهش کیفیت زندگی در آنها شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر آموزش بازتوانی شناختی بر بهبود نشانه های اضطراب در کودکان است.روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل تمامی کودکان مبتلا به اختلال اضطراب 8 تا 12 ساله دبستانی بود که در سال تحصیلی 96-1395 در مقطع تحصیلی دوم تا ششم در شهر شیراز مشغول به تحصیل بودند که از بین آنها 30 نفر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس اضطراب کودکان اسپنس (1988) و نرم افزار اسمارت درایور پلاس (انستیتو آموزش مغز، 2017) به عنوان ابزار بازتوانی شناختی بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس با اندازه گیری های مکرر مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که بازتوانی شناختی به طور معناداری باعث کاهش نمره کل اضطراب، اضطراب جدایی و اضطراب عمومی شد (p£0.01) اما تفاوت معناداری در میزان ترس از فضای باز، ترس از آسیب فیزیکی، ترس اجتماعی و وسواس- بی اختیاری مشاهده نشد.نتیجه گیری: به طورکلی نتایج نشان داد بازتوانی شناختی باعث بهبود و ارتقاء مهارت های شناختی کودکان شده و در نتیجه بر کاهش اختلال های اضطرابی تاثیر می گذارد.